2Білет № 2

Полацкае і Тураўскае княствы ў X–XII стст.: тэрыторыя, дзейнасць князёў па ўмацаванні княстваў, раздробленасць Полацкай і Тураўскай зямель.

1У канцы IX стагоддзя ўзнікае Кіеўская Русь — старажытнаруская дзяржава ўсходніх славян.

Тэрыторыя Беларусі ўваходзіла ў заходнія землі Кіеўскай Русі.

Адным з дзяржаўных утварэнняў усходніх славян была Полацкая зямля — княства з цэнтрам у горадзе Полацку.

Першым полацкім князем быў Рагвалод. Ён адмовіў князю Уладзіміру ў згодзе на шлюб з яго дачкой Рагнедай. Уладзімір адпомсціў: Полацк быў захоплены і спалены.

Рагнеду гвалтоўна ўзялі ў жонкі Уладзіміра.

Уладзімір стаў вялікім князем кіеўскім. У 988 годзе адбылося прыняцце новай рэлігіі — хрысціянства.

Рагнеда, якая атрымала новае імя Гарыслава, вырашыла забіць Уладзіміра, але замах не ўдаўся. Яе павінны былі пакараць смерцю.

Рагнеду абараніў яе малалетні сын Ізяслаў. Пасля гэтага Рагнеду разам з Ізяславам выслалі ў Полацкае княства.

Рагнеда пайшла ў манашкі пад імем Анастасія. Такім чынам, князёўна мела тры імёны.

Ізяслаў стаў князем-кніжнікам, які садзейнічаў распаўсюджванню пісьменнасці разам з хрысціянствам у Полацку.

2У XI стагоддзі адбывалася ўзмацненне Полацкага княства.

Яго сын Брачыслаў захапіў волакі Ноўгарада.

Сын Брачыслава — Усяслаў — атрымаў мянушку Чарадзей.

Больш за 50 гадоў князь кіраваў Полацкай зямлёй, якая дасягнула найвышэйшага ўздыму.

Усяслаў захапіў і разрабаваў Ноўгарад.

У адказ у 1067 годзе праціўнікі напалі на Мінск.

3 сакавіка адбылася бітва на рацэ Нямізе. Горад быў спалены.

3Улада князя спалучалася з існаваннем веча — агульнага сходу дарослых мужчын.

Абавязкі князя:

камандаванне войскам;

збор даніны з насельніцтва.

Дзейнічалі законы, якія называліся «праўда».

Існаваў зборнік законаў «Руская праўда».

Доказ віны залежаў ад «Божага суда». Суд ажыццяўляў князь.

4Тураўскае княства размяшчалася на тэрыторыі Палесся.

Цэнтр — горад Тураў, які ўпершыню згадваецца ў 980 годзе.

Тураўскае княства падпарадкоўвалася старэйшаму сыну кіеўскага князя.

У сярэдзіне XII стагоддзя ў Тураве ўсталявалася самастойная княжацкая дынастыя.

Буйным горадам быў Пінск. Ён размяшчаўся на важным водным шляху з Кіева ў Польшчу.

Пінск узвысіўся над Туравам.

У перыяд феадальнай раздробленасці Тураўскае княства распалася на дробныя княствы.