Полацкае і Тураўскае княствы ў X–XII стст.: тэрыторыя, дзейнасць князёў па ўмацаванні княстваў, раздробленасць Полацкай і Тураўскай зямель.
1У канцы IX стагоддзя ўзнікае Кіеўская Русь — старажытнаруская дзяржава ўсходніх славян.
Тэрыторыя Беларусі ўваходзіла ў заходнія землі Кіеўскай Русі.
Адным з дзяржаўных утварэнняў усходніх славян была Полацкая зямля — княства з цэнтрам у горадзе Полацку.
Першым полацкім князем быў Рагвалод. Ён адмовіў князю Уладзіміру ў згодзе на шлюб з яго дачкой Рагнедай. Уладзімір адпомсціў: Полацк быў захоплены і спалены.
Рагнеду гвалтоўна ўзялі ў жонкі Уладзіміра.
Уладзімір стаў вялікім князем кіеўскім. У 988 годзе адбылося прыняцце новай рэлігіі — хрысціянства.
Рагнеда, якая атрымала новае імя Гарыслава, вырашыла забіць Уладзіміра, але замах не ўдаўся. Яе павінны былі пакараць смерцю.
Рагнеду абараніў яе малалетні сын Ізяслаў. Пасля гэтага Рагнеду разам з Ізяславам выслалі ў Полацкае княства.
Рагнеда пайшла ў манашкі пад імем Анастасія. Такім чынам, князёўна мела тры імёны.
Ізяслаў стаў князем-кніжнікам, які садзейнічаў распаўсюджванню пісьменнасці разам з хрысціянствам у Полацку.
2У XI стагоддзі адбывалася ўзмацненне Полацкага княства.
Яго сын Брачыслаў захапіў волакі Ноўгарада.
Сын Брачыслава — Усяслаў — атрымаў мянушку Чарадзей.
Больш за 50 гадоў князь кіраваў Полацкай зямлёй, якая дасягнула найвышэйшага ўздыму.
Усяслаў захапіў і разрабаваў Ноўгарад.
У адказ у 1067 годзе праціўнікі напалі на Мінск.
3 сакавіка адбылася бітва на рацэ Нямізе. Горад быў спалены.
3Улада князя спалучалася з існаваннем веча — агульнага сходу дарослых мужчын.
Абавязкі князя:
камандаванне войскам;
збор даніны з насельніцтва.
Дзейнічалі законы, якія называліся «праўда».
Існаваў зборнік законаў «Руская праўда».
Доказ віны залежаў ад «Божага суда». Суд ажыццяўляў князь.
4Тураўскае княства размяшчалася на тэрыторыі Палесся.
Цэнтр — горад Тураў, які ўпершыню згадваецца ў 980 годзе.
Тураўскае княства падпарадкоўвалася старэйшаму сыну кіеўскага князя.
У сярэдзіне XII стагоддзя ў Тураве ўсталявалася самастойная княжацкая дынастыя.
Буйным горадам быў Пінск. Ён размяшчаўся на важным водным шляху з Кіева ў Польшчу.
Пінск узвысіўся над Туравам.
У перыяд феадальнай раздробленасці Тураўскае княства распалася на дробныя княствы.